Babadağ’ın Gazi Ali Paşa Camisi ve Türbesi

Babadağ’ın Gazi Ali Paşa Camisi ve Türbesi

Ekrem Hakkı Ayverdi’ye göre, Budin (Budapeşte’nin Buda bölümü) Valisi Kadızade Ali Paşa, Babadağ’a gelmiş, Babadağ Paşası olarak burada 1610’da Gazi Ali Paşa Camisi ve Medresesini yaptırmıştır.

Sebil-i İlyas (Zebil) ve Hergele (Sarıköy, Sarichioi) köylerinin gelirlerini de cami ve medreseye vakıf olarak bağlamıştır. İslam Ansiklopedisinde ise banisinin bilinmediği, Vakıflar Arşivindeki vakfiyesinin de III. Mehmet döneminde düzenlenmiş ve 1610 tarihinde arşiv kaydına alındığı ifade edilmektedir. 1938 yılında caminin vakfiyesi kaybolmuş bugün sureti bulunmaktadır.

Osmanlı-Rus Savaşlarından büyük zarar gören Cami ve Türbe bundan sonra defalarca tamir edilmiştir. 1882 tarihinde Gazi Ali Paşa Vakfı’nın on bin dönüm toprağı vakıf yöneticisi Demircan Efendi tarafından Romen İdaresine “Babadağ Müslüman Medresesi yeniden açılmak şartı ile” bağışlanmıştır.

Türkiye’ye bölgeden göçler sonrasından yıkılan ve harabe olan Cami ve Türbe bir ara müze olarak kullanılsa da 1995 yılında yeniden Türkiye tarafından onarılmaya alınmıştır. Bugün cami olarak hizmet vermektedir. Kare plandaki cami girişinde son cemaat yeri de vardır. Türbe, camiye 10 metre doğuda yer alır. Altı köşeli kesme taştan yapılmıştır. Yine imam evi ve müştemilatı kuzey-doğuda yer alır.

Üç tarafı yol olan yerleşke 2500 m² civarındadır. 6 Haziran 2018 yılında yapılan ziyarette Türkiye’den görevlendirilen bir, yerel halktan bir olmak üzere iki imam görev yaptığı görülmüştür. Türkiye’den görevlendirilen ve burada görev yapan Hoca Efendi camiyle ilgili olarak “cemaati yok, burada bekliyoruz” demişti. Esas olan caminin tamiri değil camiyi ayakta tutan cemaatin varlığıdır.

Babadağ bugün 10435 nüfuslu küçük bir kasabadır. Bu nüfusun 1155’i Türk’tür. Bunların büyük bir çoğunluğu ise kendilerini millet olarak tanımlayan Müslüman çingenelerdir.

Babadağ’da bulunan Saru Saltuk Baba Türbesi, Koyun Baba Türbesi, Gazi Ali Paşa Camisi ve Türbesi Bosna Hersek’te bulunan Blagay Tekkesi’ni andırmakta ve şenlendirecek sahibini aramaktadır.

Sonradan yapılan minare caminin kıble tarafında sola yapışıktır. 1902 de Mecidiye’ye taşınana kadar var olan İslam Seminerinin son kalıntıları 1964-1965 yılında, hamam ise 1955’te ortadan kaldırılmıştır. Bununla beraber Evliya Çelebi’nin bahsettiği son cemaat yerine bitişik Türbe tarafında merdivenle inilen pınar yeri var olmakla beraber pınar kurudur.

Babadağlı Türklerden Fuat Hasan tarafından yenileme sonrasında Gazi Ali Paşa Camisi ve Türbesi avlusu ağaçlandırılmıştı. Cami ve çevresi insana uzaklarda vatanında hissi vermektedir.

Sebil-i İlyas (Zebil) Köyü

Gazi Ali Paşa Camisi ve Türbesi’nin vakfı olan Sebil’i İlyas Köyünün bugünkü adı Zebil’dir. Babadağ merkezine on kilometre kuzey doğudadır. Babadağ’dan Tulça yönüne giderken Babadağ Gölü sağınızda kalır. Sol’da kalan Toprakgölcüğü’nü geçince sağa Sebil’i İlyas Köyü’ne yol ayrılır. Sebil’i İlyas Köyü Gölcüğü’nden sonra Sebil’i İlyas Köyüne ulaşırsınız.

Sebil Türkçe’de hayrat demektir. Köyün adı İlyas hayratı anlamından bugün “Zebil”e gelmiştir. 1992 sayımlarına göre köy nüfusu 1853’tür. Tarım ve hayvancılıkla geçinen köy hızla göç vermektedir. Daha önce belediyelik iken şimdi Sarıköy’e bağlanmıştır.

1877-78 Rus Savaşının sonuna kadar köyde Romen yoktu. 1941’e kadar köy Türklerden arındırılmıştır. Şu anda köyde Müslüman mezar kalıntısı ya da eski Türkevi ya da cami/yada kalıntısı yoktur. Köyü ziyaretimizde 65-70 yaşlarında ihtiyarlar dahi daha önce bu köyde Türklerin yaşadığını bilmemektedirler! Oysa 1610 yılında Gazi Ali Paşa tarafından kurulmuş olan Babadağ Medresesi’ne Sebil’i İlyas Köyü’ndeki 10 bin dönüm arazi medresenin bakım, onarım ve diğer masraflarının karşılanması için bağışlandığını yukarıda bahsetmiştik.

Hergele (Sarıköy, Sarichioi) Köyü

Gazi Ali Paşa Camisi ve Türbesi’nin vakfı olan diğer bir köyde Hergele Köyü idi. Hergele Köyü’ne 1700’lerde Çar Petro’dan kaçarak Osmanlıya sığınan Ruslar yerleştirilmişti. Bugün de onlar vardır. Bunlar, Çar Petro’nun reformlarına karşı gelen, sakallarını kesmeyen ve ülkelerini terk eden Ruslardır.

Hergele köyüne Zebil’den 8 km doğuya giderek ulaşılır. Köyün doğusu Karadeniz’e de açılan Rasim Gölü’ne dayanır. Belediye ile yönetilir. Sahil kasabasıdır. Tulça Vilayetine bağlıdır. Nüfusu altı bine yakındır.

Hergele Köyünün ismi önce Sarıköy olmuş Romenler tarafından ise Sarichioi olarak ismi değiştirilmiştir. 6 Haziran 2018 tarihinde yaptığımız ziyarette köyde Türk olmadığını Türk milletinin hatırası olabileceğini düşünülen cami ve Müslüman mezarlığının da yok olduğu görüldü. Buna mukabil Rus usulü büyükçe Aziz Sergey Kilise’nin var olduğu görüldü. Kilise bahçesinde müştemilat da vardı.

Burada bugün var olan 40 yaş üzeri Rusların Rusça konuştukları ama daha genç olanların Rusçayı anladıkları ama Romence konuştukları görüldü.

Dobruca’nın Babadağ’ı çevresinde bulunan ve çoğunluğu Oğuz ve Kıpçak Türklerinden oluşan 87 köyden sadece ikisinden bahsettik.

Mefkûreniz yeni baştan yazılmaz ise var olan küllerde toprağa karışıp gidecek…

ORHA

 

Kader Mahkumlarına Genel Af Çıkacak mı? Genel Af kimleri kapsayacak? Sonraki Haber

Kader Mahkumlarına Genel Af Çıkacak mı? Genel Af kimleri kapsayacak?

Donald Trump’tan Suudi Arabistan’da kılıç dansı Önceki Haber

Donald Trump’tan Suudi Arabistan’da kılıç dansı

Yorum yazabilmek için üye olmalı yada üye girişi yapmalısınız
Giriş Yap | Kayıt Ol

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış